Chùa Côn Sơn (hay còn gọi Thiên Tư Phúc tự hay Côn Sơn Tự) hoặc chùa Hun tọa lạc tại ở phường Trần Hưng Đạo, thành phố Hải Phòng, Việt Nam. Chùa Côn Sơn nằm trong quần thể khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc gắn liền với nhiều thời kỳ oai hùng trong lịch sử Việt Nam hiện nay. Chùa Côn Sơn nằm dưới chân núi Hun còn lưu trữ được rất nhiều di vật quý báu của Việt Nam, nổi bật nhất là 16 văn bia nói về về quy mô, những giai đoạn trùng tu chùa Côn Sơn lien quan đến nhiều nhân vật có ảnh hưởng đến lịch sử phát triển Việt Nam. Nổi bật nhất là 2 tấm bia đá “Thanh Hư Động” và bia đá “Côn Sơn Tư Phúc tự bi” được công nhận bảo vật quốc gia.
Bia đá “Thanh Hư Động”
Bia đá “Thanh Hư Động” nằm ngoài sân bên phải cổng chùa Côn Sơn là nơi lưu giữ ngự bút của vua Trần Duệ Tông, có giá trị rất lớn về lịch sử, thư pháp, mang đậm dấu ấn văn hóa thời Trần. Bia Thanh Hư Động được tạo tác thời Long Khánh (1372 – 1377). Bia Thanh Hư Động được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2015.
* Kích thước:
+ Bia: Chiều rộng: 0,95m; Chiều cao: 1,65m; Dày: 0,17m.
+ Rùa: Chiều dài: 1,80m; Chiều rộng 1m; Dày: 0,28m.
* Trọng lượng: Khoảng hơn 1 tấn.
Toàn bộ thân bia được đặt trên lưng một con rùa đá. Mặt trước trán cong bia khắc 4 chữ Hán theo thể chữ triện: Long Khánh Ngự Thư trong khung chữ nhật (22 cm x 25 cm) (Long Khánh là niên hiệu của Trần Duệ Tông 1372 – 1377). Giữa bia đề ba chữ lớn “Thanh Hư Động” viết theo lối lệ thư chân phương. Mỗi chữ kích thước 35 cm x 35 cm. Xung quanh diềm bia trang trí hình rồng triện gẫy khúc. Mặt sau của bia có khắc bài ký “Côn Sơn Tư Phúc tự bi”. Trán bia mặt sau có hình mặt trời, diềm bia trang trí hoa dây đơn.
Thượng hoàng Trần Nghệ Tông tự chế bài “Côn Sơn Thanh Hư Động bi minh” ca ngợi Tư Đồ Trần Nguyên Đán khắc ở sau bia.
“Tư đồ dựng am,
Trên núi thâm nghiêm.
Há phải muốn riêng mình vui thú,
Chính là để ngụ cái ý lên cao.
Ngồi trên bàn đá là muốn đặt thế nước yên ổn,
Cúi nhìn dòng nước trong là muốn bàn sâu vào việc nước.
Nương dưới bóng cây là muốn mở rộng được sự che chở cho dân,
Tựa vào khóm trúc là muốn đến với nhiều hiền sĩ.
Người giúp ta trị nước, hẳn phải có tầm nhìn xa,( )
Trẫm thương tiếc, nên tìm hòn đá đẹp ghi vào lời này.”( ).
Bia “Côn Sơn Tư Phúc tự bi”
Bia “Côn Sơn Tư Phúc tự bi” được dựng vào năm Hoằng Định thứ 8 (1608) đời vua Lê Kính Tông, do Nguyễn Đức Minh soạn, Tạ Tuấn viết chữ, Lê Liễu người xã Kính Chủ khắc bia. Tấm bia được dựng trong đợt đại trùng tu chùa Côn Sơn do nhà sư Mai Trí Bản (trụ trì chùa Côn Sơn) chủ trì. Bia “Côn Sơn Tư Phúc tự bi” được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2017.
Bia đá “Côn Sơn Tư Phúc tự bi” có 6 mặt, đế sen, mái chóp tròn, là dạng bia lục giác hiếm thấy ở Việt Nam. Nội dung văn bia khẳng định chùa Côn Sơn được xây dựng từ thời Trần. Đây là nơi trụ trì của Đệ tam Thánh tổ Huyền Quang Tôn giả, chốn tổ của thiền phái Phật giáo Trúc Lâm thời Trần. Nội dung văn bia ghi lại tương đối đầy đủ quá trình tôn tạo, tu bổ chùa Côn Sơn đầu thế kỷ XVII. Trong cuộc đại trùng tu lần thứ ba này, chùa Côn Sơn được các quan lại, tầng lớp quý tộc và nhân dân hưởng ứng cung tiến, tu sửa và mở rộng. Vì vậy, chùa có quy mô khang trang, rộng lớn gồm các công trình: tiền đường, thiêu hương, thượng điện, hậu đường, tả hữu hành lang, tam quan, hệ thống tượng phật, kinh sách.
→ Mẫu bia đá Sùng Thiện Diên Linh tại Chùa Long Đọi Sơn Tiên Sơn Ninh Bình
→ Mẫu bia đá cổ tự nhiên tại chùa Dâu ngôi chùa cổ nhất Việt Nam
→ Bia đá bảo vật quốc gia tại chùa Côn Sơn
→ Giới thiệu những mẫu bia đá tại Đền Hùng Phú Thọ
→ Bia đá 4 mặt tại chùa Keo Thái Bình Hưng Yên
→ Bia đá tại ngôi Đình cổ nhất Việt Nam
→ Bia Khiêm Cung Ký tại Khiêm Lăng (lăng vua Tự Đức)
